Read more

#ስዕላዊመረጃ በአርሲ፣ አሰኮ ወረዳ ከሰሞኑ በደረሰው ጥቃት ዙርያ መሠረት ሚድያ ከመንግስት ምንጮች እና ከአካባቢው ነዋሪዎች ያሰባሰበው አዲስ መረጃ!

ህይወታቸው እንዳለፈ የተረጋገጠ= 53

ያሉበት ያልታወቀ ሰዎች= 190

የቆሰሉ= 47

የታገቱና ገንዘብ የተጠየቀባቸው= 6

የተቃጠለ ቤት= 308

የተቃጠለ ቤተክርስቲያን= 2

ተፈናቅለው እሬቻ ማካኤል የተጠለሉ= 789

ተፈናቅለው ሱንቴ ማርያም የተጠለሉ= 691

ተፈናቅለው አሰኮ ከተማ የተቀመጡ= 262

ተፈናቅለው ሌንጫ ኦዳ፣ ወራንቡስ፣ ቦግዶ፣ ኮበሬ የተጠለሉ= 133

ጠቅላላ የተፈናቀሉ= 1,875

*የአካባቢው ነዋሪዎች ዛሬ ለሚድያችን እንደተናገሩት ተኩሱ ከዛሬ ጠዋት ጀምሮ ቆሟል፣ ነገር ግን የተፈናቀለው ህዝብ ወደ ቀዬው መመለስ አልቻለም።

| መሠረት ሚድያ |

የዜና ምንጮቻችን ከስፍራው እንዳረጋገጡት የቅንባባ ኢየሱስ ቤተክርስቲያን …

Read more

በትናንትናው ዕለት ረፋድ ላይ አትሌቶች የተለመደውን የሩጫ ልምምዳቸውን እያደረጉ ባሉበት ወቅት አትሌት ይ…

Read more

ፓትርያርኩ በመግለጫቸው ላይ "በአርሲ ሀገረ ስብከት በአሴኮ፣ በሸርካ፣ በሙግቶ፣ በበሌ እና በመንዲዳ ወረዳዎች በመንፈስ ቅዱስ ልጆቻችንና በቅድስት ቤተ ክርስቲያን ላይ ስለደረሰው አሰቃቂ ጥቃት የሰማነው በተሰበረ ልብ ነው" በማለት የተሰማቸውን ጥልቅ ገልጸዋል።

ይህ ጥቃት ለዘመናት አብሮ በመኖር እሴት በምትታወቀው አገር ላይ የተፈጸመ ታላቅ በደል መሆኑን በማስገንዘብ በተለይም ታሪካዊ ቅርሶች እና የሃይማኖት ተቋማት ላይ የደረሰውን ውድመት በተመለከተ "የእምነት ነጻነት ተደፍሮ መቶ ዓመታት ያስቆጠረው የጠለታ ቅዱስ ገብርኤል ቤተ ክርስቲያን በተቃጠለበት፣ እንዲሁም የኮሬ ኪዳነ ምሕረትና መድኃኔ ዓለም ቤተ ክርስቲያን በተዘረፈበት በዚህ ክፉ ቀን፣ በርካታ ምእመናን በግፍ መታረዳቸውና በመቶዎች የሚቆጠሩ ወገኖቻችን ከቀያቸው መፈናቀላቸው ቤተ ክርስቲያናችንን በእጅጉ ያሳዘነ ክስተት ነው" ብለዋል።

አክለውም የችግሩን ስፋት ሲያብራሩ "የሰላም፣ የፍቅርና የታሪክ ማኅደር የሆነችው ቤተ ክርስቲያን በምድረ በዳ ውስጥ ያሉትን ምእመናን በምታጽናናበት በዚህ ወቅት ራሷ በፈተና ውስጥ ሆና ከመቆዘምም በላይ በአርሲ ምድር በተደጋጋሚ የሚስተዋለው በደልና ግፍ በሁላችንም ልቡና ውስጥ እስከ መቼ የሚል የቁጭት እና የሐዘን ጥያቄን ፈጥሯል" ብለዋል።

በመሆኑም ፓትርያርኩ ለመንግስት እና ለጸጥታ አካላት ባስተላለፉት ቀጥተኛ መልእክት "ይህ መከራ እያበቃ ሳይሆን እየሰፋ በመምጣቱ የዜጎችን ደኅንነት የመጠበቅና ሰላምን የማስፈን አደራ የተጣለባችሁ የጸጥታ አካላትና የየደረጃው ኃላፊዎች ከምንም በላይ ታሪክ የሚጠይቃችሁ በሥልጣን ዘመናችሁ ለዜጎች ደኅንነት በምትከፍሉት ዋጋ ነውና ይህንን የጥቃት ሰንሰለት በማስቆምና ወንጀለኞችን ለሕግ በማቅረብ ከታሪክ ባለዕዳነት ትድኑ ዘንድ በቤተ ክርስቲያናችን ስም አጥብቀን እናሳስባለን" ሲሉ ጥብቅ ማሳሰቢያ ሰጥተዋል። በመጨረሻም "በየአካባቢው የምትገኙ ምእመናንና መላው ኢትዮጵያውያንም በወንድማማችነት መንፈስ ተጋግዛችሁ፣ የተፈናቀሉ ወገኖችን በመደገፍና በጸሎት ከቤተክርስቲያናችን ጎን እንድትቆሙ ጥሪያችንን እናቀርባለን" በማለት አባታዊ ጥሪያቸውን አስተላልፈዋል።

ይህ የቤተ ክርስቲያኒቱ አስቸኳይ መግለጫ የወጣው በተለይም በመሠረት ሚዲያ እና በሌሎችም መገናኛ ብዙኃን በአርሲ ዞን በክርስቲያኖች ላይ እየተፈጸመ ያለውን ተከታታይ ጥቃት በስፋት እየተዘገበ ባለበት ወቅት ነው።

በቅርብ ጊዜያት የወጡት ተከታታይ የመሠረት ሚዲያ ዘገባዎች እንደሚያመለክቱት የታጠቁ ኃይሎች በሸርካ፣ መርቲ እና ሌሎችም የአርሲ ወረዳዎች ውስጥ በኦርቶዶክስ ክርስቲያኖች ላይ ያነጣጠረ እና የተደራጀ ጥቃት በተደጋጋሚ ፈጽመዋል።

የዐይን እማኞችን ጠቅሰው የወጡት ዘገባዎች እንደሚያስረዱት ምዕመናን በገበያ ቦታ ላይ ለግብይት በወጡበት፣ በመንገድ ላይ ወደ ተለያዩ ቦታዎች ሲጓዙ፣ ከቤተሰቦቻቸው ጋር በመኖሪያ ቤታቸው ውስጥ እያሉ፣ እና በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ሃይማኖታዊ አምልኮ በማካሄድ ላይ እያሉ ጭምር ኢላማ ተደርገው በግፍ ተገድለዋል።

በጥቃቱ ዙርያ በመንግስት ሚድያዎች እስካሁን አንድም መረጃ ለህዝብ ያልቀረበ ሲሆን በመንግስት ባለስልጣናትም የተባለ ነገር የለም።

| መሠረት ሚድያ |

የወረዳው አስተዳደር በሚዲያ ላይ እየተፈጠረ ያለውን ተፅዕኖ ተከትሎ 'ሪጴ ሎላ' የተባሉ ወደ አንድ መቶ የሚጠጉ የጸጥታ አባላትን ወደ አካባቢው እንዳስገባ አንድ የክልሉ መንግስት የመረጃ ምንጭ ለመሠረት ሚድያ ተናግረዋል።

"እነዚህ ኃይሎች ከጥቃቱ ቀጠና ሃያ አምስት ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ በሚገኙት አርባ ቀላ እና ቡርቡጭ በተባሉ አዋሳኝ ቦታዎች ላይ ከወረዳው ካድሬዎች ጋር በሬ በማረድ እስከ ምሽቱ አንድ ሰዓት ድረስ ምንም ዓይነት ወታደራዊ እንቅስቃሴ ሳይያደርጉ ቆይተዋል" በማለት እኚህ ስሜ አይጠቀስ ያሉ የመረጃ ምንጭ ተናግረዋል።

ከዚህም በተጨማሪ ከተያያዥ ደጋማ ክፍሎች ንፁሃን ወገኖችን ለመርዳት የመጡ የክርስቲያን ማህበረሰብ አባላትን እነዚህ የጸጥታ ኃይሎች የተሻለ የጦር መሣሪያ የታጠቁ በመሆኑ በጉልበት መንገዱን በመዝጋት እንዳያልፉ መከልከላቸው በአካባቢው ነዋሪዎች ዘንድ ከፍተኛ ስጋትና ጥርጣሬ ፈጥሯል ብለዋል።

ከትናንት በስቲያ ጀምሮ በአሰኮ ወረዳ የተጀመረውና በተደራጀ መልኩ የተሰነዘረው ይህ ጥቃት እስካሁን የአርባ ዘጠኝ ሰዎችን ሕይወት እንደቀጠፈ የታወቀ ቁጥራቸው ከሁለት መቶ ሰማንያ በላይ የሆኑ ንፁሃን ደግሞ ያሉበት ባለመታወቁ ሳይገደሉ አይቀሩም የሚል ከፍተኛ ስጋት አሳድሯል።

ጥቃቱን የፈጸሙት የሸኔ ታጣቂዎች ቀደም ሲልም ጠለታ ገብርኤል በሚባለው አካባቢ ከሰባት ጊዜ በላይ ተመሳሳይ ጥቃቶችን ሰንዝረው የነበረ ቢሆንም የአሁኑን ጥቃት ለየት የሚያደርገው ታጣቂዎቹ ከመርቲ ወረዳ፣ ከፈንታሌ፣ ከከረዩ እና ከኢቱ ተሰባስበው ቁጥራቸው በግምት ሦስት ሺህ የሚጠጋ ኃይል በመፍጠር በአሰኮ ወረዳና አካባቢው ላይ መጠነ-ሰፊ ወረራ መፈጸማቸው መሆኑ ታውቋል።

በዚህም ምክንያት ቢዮ ቀበሌ፣ ጠለታ ገብርኤል፣ ኩፍቴ፣ መዳኃኔዓለም እና አካባቢው ሙሉ በሙሉ የወደሙ ሲሆን፣ ጥቃቱ በአሁኑ ሰዓት በእሬቻ ሚካኤል፣ በሱንቴ ማርያም፣ በሌንጫ ኦዳ፣ በኳስ ድሬ፣ በአርባ ቀላ እና በወራንቡስ አካባቢዎች ተስፋፍቶ ይገኛል።

ታጣቂዎቹ አካባቢውን ሙሉ በሙሉ ከበው ሰው እንኳን እንዳያመልጥ እያደረጉ ጭፍጨፋ እየፈጸሙ መሆኑን ነዋሪዎች በከፍተኛ ድንጋጤ ገልጸዋል።

| መሠረት ሚድያ |

በጥቃቱ በአሰኮ ወረዳ በሚገኙት በጠለታ ገብርኤል እና በኩፍቴና መድኃኔዓለም አካባቢዎች ከፍተኛ ውድመትና ዘረፋ መድረሱ የታወቀ ሲሆን ሁለት ታሪካዊ አብያተ ክርስቲያናትን ጨምሮ 234 መኖሪያ ቤቶች ሙሉ በሙሉ በቃጠሎ መውደማቸውን ከአካባቢው በቀጥታ የተገኘው መረጃ ያሳያል።

ይህ ጥቃት ዛሬ ግንቦት 24 ቀን ቀጥሎ የዋለ ሲሆን በወረዳው ስር በሚገኙ በርካታ ቀበሌዎች ውስጥ በአሁኑ ሰዓት 'እጅግ የከፋ' የተባለ ጥቃት እየተካሄደ መሆኑ ታውቋል።
ለመሠረት ሚዲያ በደረሰው ወቅታዊ መረጃ መሠረት በዛሬው ዕለት በዘዲቡ፣ በእሬቻ ሚካኤል፣ በሱንቴ ማርያም፣ በቦግዶ አቦ፣ በሌንጫ ኦዳ፣ በጂሶ እና በኳስ ድሬ ቀበሌዎች ውስጥ ጥቃቱ እየተፈፀመ ይገኛል።

የአካባቢው ነዋሪዎች ጥቃቱን በራሳቸው ኃይል መቋቋም የማይችሉበት ደረጃ ላይ ስላሉ እንዲሁም ንብረታቸውና መኖሪያ ቤታቸው የተቃጠለባቸውና ለሕይወታቸው የሰጉ በርካታ ቁጥር ያላቸው ነዋሪዎች በአሁኑ ሰዓት ወደ ጫካዎች በመሰደድ ላይ እንደሚገኙ ታውቋል።

"ነዋሪዎቹ ቀደም ሲል ባላቸው አቅም ራሳቸውን ለመከላከል ጥረት ያደርጉ የነበረ ቢሆንም የመንግሥት ካድሬዎች አካባቢውን በማረጋጋትና ዋስትና በመስጠት ስም ነዋሪውን እንዲዘናጋ በማድረጋቸው ምክንያት ሕዝቡ ለከፍተኛ ጥቃት ተጋልጧል" በማለት አንድ የአካባቢው ምንጭ በስልክ ተናግረዋል።

በዚህ ዙርያ ዛሬ ማምሻውን የወጡ ተጨማሪ ዘገባዎች ደግሞ የዚህን ጥቃት መነሻና አጠቃላይ የጀርባ ታሪክ በተመለከተ ተጨማሪ ማብራሪያዎችን ይሰጣሉ።

በአሁኑ ወቅት በአገሪቱ ያለው አጠቃላይ ትኩረት ወደ አገራዊ ምርጫው ማድላቱንና በዚሁ ሳቢያ በአካባቢው የተፈጠረውን የጸጥታ ክፍተት የታጠቁ ኃይሎች እንደ ምቹ ሁኔታ በመጠቀም በጥቃቱ ላይ መሰማራታቸው ተገልጿል።

ይህ በምሥራቅ አርሲ ዞን አሰኮ ወረዳ በሚገኙ አካባቢዎች በኦርቶዶክስ እምነት ተከታዮች ላይ ያነጣጠረው መጠነ-ሰፊ ጥቃት በአገራዊ ምርጫው ዋዜማና በዕለቱ የታቀደ ይመስል የተፈጸመ መሆኑን መረጃዎች ያሳያሉ።

በወረዳው ሥር በሚገኘው ጠላታ ጨፋ ቀበሌ በተፈጸመው ጥቃት የኦርቶዶክስ እምነት ተከታዮች መኖሪያ ቤቶች በተለየ ሁኔታ እየተለዩ መቃጠላቸውና ከብቶቻቸውን ጨምሮ በርካታ ንብረቶቻቸው በታጣቂዎች እየተዘረፉ መሆኑ ተረጋግጧል።
በዚህም የተነሳ ነዋሪዎቹ አካባቢያቸውን ሙሉ በሙሉ ለቀው ሱንቴ ወደሚባል ስፍራ ለመሰደድ ተገድደዋል።

በተመሳሳይ ሁኔታ በዚሁ ወረዳ በሚገኘው ካራ ኩፍቴና ቀበሌ የነዋሪዎች ቤቶች በተጠናከረ ሁኔታ እየተቃጠሉ በመሆኑ ሕዝቡ የመድኃኔዓለምን ታቦት በክብር ይዞ ሕይወቱን ለማዳንና ቅዱሳን ንዋያተ ቅድሳቱን ከቃጠሎ ለመታደግ ወደ ሱንቴ አካባቢ መሸሹ ታውቋል።

ይህ ጥቃት በሰው ሕይወትና በንብረት ላይ ብቻ ሳይሆን በታሪካዊ የሃይማኖት ተቋማት ላይም ያነጣጠረ እንደነበረ የተረጋገጠ ሲሆን ከ101 ዓመታት በላይ የአካባቢው ማኅበረሰብ ታሪካዊ መለያ ሆኖ የቆየው የጠላታ ጨፋ ቅዱስ ገብርኤል ቤተክርስቲያን ሙሉ በሙሉ በቃጠሎ ወድሟል ተብሏል።

ከዚህም በተጨማሪ የካራ ኩፍቴና መድኃኔዓለም ቤተክርስቲያን ንብረት የሆኑ ልዩ ልዩ የአገልግሎት መስጫ ክፍሎች፣ የእንግዳ ማረፊያዎችና ልዩ ልዩ ሕንፃዎችም በተመሳሳይ ሁኔታ በእሳት እንዲጋዩና እንዲወድሙ መደረጋቸው ተሰምቷል።

ይህ በተደጋጋሚ ጊዜያት መሰል አሰቃቂ ጥቃቶች እንደሚፈጸሙበት የሚነገረው የምሥራቅ አርሲ አካባቢ አሁንም በአገራዊ ምርጫው ዋዜማና በዕለቱ መጠነ-ሰፊ የጥቃት ሰለባ መሆኑ የአካባቢውን ማኅበረሰብ እጅግ አሳዝኗል።

ነዋሪዎቹ በአሁኑ ሰዓት በጫካዎች ውስጥ ተጠልለው የሚገኙ ሲሆን ለሕይወታቸውና ለቀሪው ንብረታቸው ምንም ዓይነት የጸጥታ ከለላ እንደሌላቸው በመግለጽ ላይ ይገኛሉ።

"ድምፅ ሁኑን እባካችሁ" በማለት ለመሠረት ሚዲያ ድምፃቸውንና ምሬታቸውን ያስተላለፉት የአካባቢው ተወላጆች መንግሥትና የሚመለከታቸው የፌደራልና የክልል የጸጥታ አካላት በአስቸኳይ ጣልቃ በመግባት ይሄንን እየተካሄደ ያለውን ደም አፋሳሽ ጥቃትና መፈናቀል እንዲያስቆሙ፣ ለተፈናቀለውና በጫካ ውስጥ ለሚገኘው አቅመ-ቢስ ሕዝብም አስቸኳይ የሰላምና የሰብአዊ ድጋፍ እንዲቀርብ ጥሪያቸውን አቅርበዋል።

መሠረት ሚዲያ በአካባቢው ያለውን ወቅታዊ የጸጥታ ሁኔታና ተጨማሪ መረጃዎችን በቅርበት እየተከታተለ ለሕዝብ የሚያደርስ መሆኑን ይገልፃል።

| መሠረት ሚድያ |

በዞራን አባይ ለመሠረት ሚድያ

(መሠረት ሚድያ)- ምርጫ ፍፁም ዴሞክራሲያዊ በሆነ ሀገር ውስጥ ብቻ የሚደረግ የደስታ ማብሰሪያ ሳይሆን ወደ ዴሞክራሲ ለመሸጋገር የሚደረግ ታላቅ የትግል አውድ ጭምር ነው። ዲሞክራሲም ሆነ ምርጫ በአንድ ጀምበር የሚገነቡ ሳይሆኑ በረጅም ውጣ ውረድ እየታረሙና እየዳበሩ ሚገኙ ሂደቶች ናቸው።

ዲሞክራሲ ሂደት መሆኑን ካመንና ሂደት እንደሚፈልግ ከተገነዘብን ደግሞ በውስጡ ቀስበቀስ እየታረሙ ሚሄዱ ስህተቶች መኖራቸውን ለመቀበል እንገደዳለን።

በአገራችን ወቅታዊ የፖለቲካ ምህዳር ውስጥ "የምርጫው ውጤት አስቀድሞ የሚታወቅ ስለሆነ መምረጥም ሆነ መሳተፍ ፋይዳ የለውም" የሚሉ ድምፆች በተደጋጋሚ ይሰማሉ። ይህ አመለካከት ሊዳብር የቻለበት የበዙ ነባራዊና ታሪካዊ ምክንያቶች ሊኖሩ ቢችሉም ከፖለቲካ ሳይንስና ከታሪክ ተሞክሮ አንጻር ግን የዲሞክራሲ ሂደትን ወደኋላ የሚጎትት እንጂ መፍትሄ የሚያመጣ አካሄድ አይደለም።

በዓለም ታሪክ ውስጥ በአንድ ምርጫ ብቻ ፍጹም ዲሞክራሲን የገነባ አገር የለም። ለአብነት ያህል፣ በዓለማችን የዲሞክራሲ ተምሳሌት ተደርጋ በምትወሰደው አሜሪካ እ.ኤ.አ በ1788 የመጀመሪያውን ምርጫ ካካሄደች በኋላ ሴቶች የመምረጥ መብት ለማግኘት ከ130 ዓመታት በላይ መታገስና መታገል ነበረባቸው። ጥቁር አሜሪካውያን ደግሞ ሙሉ የድምፅ መብታቸውን ያረጋገጡት በ1965 ነው።

ይህ የሚያሳየው ዲሞክራሲ በምርጫ ሂደት ውስጥ እየተሳተፉ፣ ስህተቶችን እያረሙና ተቋማትን እየገነቡ የሚሄዱበት የረጅም ጊዜ ጉዞ መሆኑን ነው። በዚህ መሐል መሳተፍን ማቆም ማለት ጉዞውን ማቆምና ማነቅ ማለት ነው።
እኛ ኢትዮጵያዊያን ምርጫን "አያስፈልግም" በሚያስብል ደረጃ ፈትነንና እስከመጨረሻው ታግለንበት አናውቅም። ፈትነንና ሞክረን ባላየነው ጉዳይ ድምዳሜ መስጠት ደግሞ የራስን ስንፍና በ"ምርጫ አያስፈልግም" ሰበብ ለመሸፈን ሚደረግ ስልታዊ እርምጃ ይሆናል።

በአገራችን የፖለቲካ ታሪክ ውስጥ ምርጫን ከነጉድለቶቹም ቢሆን እንደ ጠንካራ የፖለቲካ ትግል መሳሪያ የመጠቀም ልምዳችን አናሳ ነው። ሆኖም ግን ምርጫን እንደትግል መሳሪያ ለመጠቀም ሙከራ ቢደረግ ምን ሊገኝ እንደሚችል የ1997ቱ አገራዊ ምርጫ ሕያው ምስክር ነው።

በወቅቱ የነበሩ የተቃዋሚ ሃይሎች ( ቅንጅት) በከተሞች ላይ ትኩረት አድርገው በሰሩት ስልታዊና ጠንካራ የቅስቀሳ ስራ፣ ምርጫን እንደ ትልቅ መታገያ መሳሪያ መጠቀም እንደሚቻል በተጨባጭ አሳይተዋል።

ምርጫው በብዙ ውጣ ውረዶች የታጀበ ቢሆንም የህዝብን የለውጥ ፍላጎት ማቀጣጠልና እስከ ዋና ከተማዋ አዲስ አበባን ሙሉ በሙሉ እስከማሸነፍ ደርሰዋል። ያ ክስተት በትክክልም ምርጫ ጥቅም ላይ ከዋለ ምን ያህል ጠንካራ የሰላማዊ ትግል መንገድ እንደሆነ በተግባር ያሳየ ታሪካዊ ክስተት ነበር።

ታዲያ ዛሬም ቢሆን የፖለቲካ ፓርቲዎች በከተሞች ላይ ጠንካራ ስራ በመስራት፣ ታዛቢዎችን በንቃት በመመደብና የቴክኖሎጂ አጠቃቀምን በማሳደግ ለእውነተኝነት የቀረበ የምርጫ ሂደት እንዲኖር ጫና መፍጠር ይችላሉ። ይህን ማድረግ ስልጣን ከመያዝ ባለፈም ለሚቀጥለው ትውልድ የሚተርፍ ጠንካራ የዲሞክራሲ መሠረት ጥሎ ማለፍ መሆኑም መዘንጋት የለበትም።

እንደ ኢትዮጵያ ባሉ አገራት ውስጥ የመንግስት ከፍተኛ አመራሮች ዲሞክራሲን ለመተግበርና ሀቀኛ ምርጫ ለማድረግ ቁርጠኛ ቢሆኑ እንኳ ሂደቱን በአንድ ጀምበር ስኬታማ እንዳይሆን የሚያደርጉ በርካታ ተጨባጭ አገራዊ ፈተናዎች አሉ፦

* የኢኮኖሚ ፈተና (ድህነት)፦ የህዝብ መሰረታዊ ፍላጎቶች ባልተሟሉበት ሁኔታ የዲሞክራሲ ተቋማትን በበቂ በጀት መደገፍ ፈታኝ ይሆናል።

*የታችኛው መዋቅር ስነ-ልቦና፦ በታችኛው የመንግስት መዋቅር አካባቢ የሚገኙ አስፈጻሚዎች የፖለቲካ ስልጣንን ከግላዊ ህልውና ጋር የማያያዝ ዝንባሌ አላቸው።

*የማህበረሰብ ንቃተ-ህሊና፦ የዲሞክራሲ ባህልና እሴቶች በማህበረሰቡ ውስጥ ገና እንጭጭ ደረጃ ላይ ይገኛል።

*የተቋማት ደካማነት፦እንደ ምርጫ ቦርድ፣ ፍርድ ቤቶችና የሰብዓዊ መብት ተቋማት ያሉ ገለልተኛ ተቋማት ገና በጠንካራ መሠረት ላይ የቆሙ አይደሉም።

እነዚህን ተግዳሮቶች መፍታት የሚቻለው ግን ከመጫወቻ ሜዳው በመውጣት ሳይሆን፣ በትዕግስትና በአስተዋይነት በመሳተፍ ተቋማቱን በሂደት እንዲጎለምሱ በማገዝ ብቻ ነው።
ፖለቲካ ማለት በመሰረቱ የጋራ ስምምነት (Social Contract) ማለት ነው። ይህ ስምምነት ደግሞ የሚመጣው በመሳተፍ እንጂ በመሸሽ አይደለም።

የቀድሞው የአሜሪካ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ እንዳለው ዜግነት በደም ወይም በትውልድ የሚገኝ ማዕረግ ብቻ ሳይሆን በአገር ጉዳይ ላይ ንቁ ተሳትፎ በማድረግ የሚገለጽ ተግባር ነው።
ለተከበራችሁ ኢትዮጵያውያን ወገኖቼ የምመክረው፤ ለአገራችሁ የምታስቡ ከሆነ በፖለቲካዊ ሂደቶች ላይ በንቃት ተሳተፉ። መሳተፍ ማለት ግን መቃወም፣ መዘላለፍ የፓርቲ አመራር ማለት ብቻ አይደለም። ይልቁኑ መብትና ግዴታውን ጠንቅቆ የሚያውቅ፣ የሚደረገውን የፖለቲካ ሂደት የሚረዳና የሚከታተል የነቃ ዜጋ መሆን ማለት ነው።

ዜጋ ከነቃ፣ በምንም ተዓምር የነቃ ማህበረሰብ ያልነቃ ስርዓት አይወልድም። አገሩንና የታሪክ ሂደቱን በሚገባ የሚረዳ ዜጋ፣ በብሄርና በዘር ፖለቲካ ተጠልፎ ከወንድሞቹ ጋር አይጋጭም። የበቃ ዜጋ ሁልጊዜም ለውጥን የሚጀምረው ከራሱ ተሳትፎ ነው፤ ከአገሩ መቀበል ሚፈልገው ቀድሞ ሚሰጠው አሱ እረሱ ነው።

አገር የኔ፣ ያንተና ያንቺ ድምር ውጤት ነው።
መንግስት የኔ፣ ያንተና ያንቺ መስታወት ነው።
ዲሞክራሲ የኔ፣ ያንተና ያንቺ የተሳትፎ ውጤት ነው።
ስለሆነም ዛሬ ባይሆን እንኳ ለውደፊት ለሚደረግ ምርጫ እንደ አንድ ትልቅ የዲሞክራሲ የሂደት እርምጃ በመውሰድ ድምጻችንን በመስጠትና በንቃት በመሳተፍ አገራዊ ግዴታችንን እንወጣ።

ሰላም ለአገራችን!

***መሠረት ሚድያ ላይ የሚቀርቡ አስተያየቶች በሙሉ የፀሀፊዎቹ እንጂ የሚድያው አቋም እንዳልሆኑ ልናስታውስ እንወዳለን።

| መሠረት ሚድያ |

በምርጫው ዙርያ ያሰናዳነው ዝርዝር ማጠቃለያ እንደሚከተለው ቀርቧል። ይህ ዘገባ ሀገሪቱ ካለችበት ፖለቲካዊ፣ ጸጥታ ነክ እና ሎጂስቲካዊ ሁኔታዎች አንጻር የምርጫውን አጠቃላይ ገጽታ በጥቂቱ ተካቶበታል።

በቅድሚያ፣ የመሠረት ሚድያ ዳሰሳ እንደተመለከተው በዛሬው የምርጫ ሂደት እስካሁን በመዲናዋ አዲስ አበባ ሰላማዊ በሆነ መልኩ እየተካሄደ ይገኛል። የመንግስት ባለስልጣናት፣ ታዋቂ ግለሰቦች እና የምርጫው ተወዳዳሪዎች በመንግስት ሚድያዎች ሰፋ ያለ ሽፋን አግኝተዋል። ቀሪው በሚከተለው መልኩ ይቀርባል።

ሮይተርስ በዘገባው እንዳስነበበው ከ50 ሚሊዮን በላይ መራጮች ለዚህ ምርጫ የተመዘገቡ ቢሆንም የጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ ብልጽግና ፓርቲ ደካማ እና የተከፋፈለ ተቃዋሚ ስለገጠመው በቀላሉ አሸናፊ እንደሚሆን በሰፊው ይጠበቃል ብሏል።

ቻተም ሃውስ ባወጣው ትንታኔ ይህ ምርጫ ከ1991 ጀምሮ የብዝሃ-ፓርቲ ዴሞክራሲ ከተዋወቀ በኋላ ከተካሄዱት ምርጫዎች ሁሉ እጅግ አነስተኛ ተወዳዳሪነት የሚታይበት ሊሆን እንደሚችል ገልጿል። ምርጫው ለህዝቡ ተጨባጭ የፖለቲካ አማራጮችን ከማቅረብ ይልቅ የገዢውን መንግስት ስልጣን ለማረጋገጥ እና ለማጠናከር ያለመ መሆኑን ተቋሙ ተችቷል።

ዘ ኢኮኖሚስት የብልጽግና ፓርቲን የምርጫ ቅስቀሳ እና ራዕይ በስፋት ዳሷል። ፓርቲው የስንዴ አዝመራን እንደ ምርጫ አርማው የተጠቀመ ሲሆን ይህ የስንዴ ዘለላ የኢትዮጵያን ብሔር ብሔረሰቦች አንድነት የሚወክል መሆኑ ተገልጿል። በተጨማሪም የአዲስ አበባ ከተማ ከንቲባ በቅርቡ በተካሄደ ሰልፍ ላይ እንደተናገሩት ይህ አርማ ኢትዮጵያ ወደ "የምግብ ሉዓላዊነት" እያደረገች ያለውን ጉዞ ያሳያል ብሏል፣ ይሁንና የገዢው ፓርቲን ያስቆጣ ሰፋ ያለ ዘገባ ይዞ ወጥቷል።

የቢቢሲ ዘገባ በሀገሪቱ ውስጥ ያለው ሚዲያ በጥብቅ ቁጥጥር ስር መሆኑን እና እንደ ቢቢሲ ላሉት የዜና አውታሮች እና ሌሎች ድርጅቶች የፕሬስ ፈቃድ (Accreditation) አለመሰጠቱን ያትታል።

የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ሰኞ ግንቦት 24፣ 2018 ከጠዋቱ 12 ሰዓት ጀምሮ እየተካሄደ ያለውን ምርጫ አስመልክቶ ባወጣው መግለጫ በጸጥታ ችግር ምክንያት 143 የምርጫ ጣቢያዎች በዛሬው ዕለት ሊከፈቱ አለመቻላቸውን አስታውቋል። በተጨማሪም፣ በኦሮሚያ እና በአማራ ክልል "በተወሰኑ ቦታዎች" የድምጽ መስጠት ሂደቱ ከተጀመረ በኋላ መቋረጡንም ቦርዱ መግለፁን ኢትዮጵያ ኢንሳይደር ዘግቧል።

ዶይቼ ቬለ (DW) እንደዘገበው ምርጫ ቦርዱ በጸጥታ ችግር ምክንያት በአማራ እና ትግራይ ክልሎች በሚገኙ 46 የምርጫ ክልሎች ውስጥ ምርጫው እንደማይካሄድ ቀደም ብሎ አስታውቆ ነበር። በአማራ ክልል ሰሜን ምዕራብ ክፍል በሚገኙ 8 ወረዳዎች በሚሊሻዎች እና በመከላከያ ሠራዊት መካከል ባለው ግጭት ምክንያት ድምጽ መስጠት አልተቻለም።

በትግራይ 38 ወረዳዎች በፌደራል መንግስቱ እና በህወሃት (TPLF) መካከል ባለው ከፍተኛ ውጥረት የተነሳ ምርጫው መታገዱን DW ገልጿል። ቢቢሲ እና ሮይተርስ በበኩላቸው፣ በ2022 ከተጠናቀቀው አስከፊ የእርስ በርስ ጦርነት እያገገመ ያለው የትግራይ ክልል በአጠቃላይ ከዚህ ምርጫ ሙሉ በሙሉ መገለሉን አረጋግጠዋል። ቻተም ሃውስ ይህ ውጥረት ከኤርትራ እና ሱዳን ጋር ካለው ሻካራ ግንኙነት ጋር ተዳምሮ ቀጠናዊ ግጭትን ሊያባብስ እንደሚችል ስጋቱን አስቀምጧል።

ሪፖርተር ጋዜጣ እንደዘገበው በአዲስ አበባ አንዳንድ የምርጫ ጣቢያዎች መራጮች በመዝገብ ላይ ስማቸውን ማግኘት ባለመቻላቸው እንግልት ደርሶባቸዋል። በተለይም "49" ተብሎ በሚጠራው አካባቢ በሚገኝ አንድ ንዑስ የምርጫ ጣቢያ ውስጥ ከሶስት ሺህ በላይ መራጮች የተመዘገቡ ቢሆንም በርካታ ሰዎች የምርጫ ካርድ ይዘው ስማቸው በመዝገቡ ላይ ባለመኖሩ "ስማችሁ የለም" ተብለው ወደ ቤታቸው ለመመለስ ተገደዋል ብሏል።

አዲስ ስታንዳርድ (Addis Standard) በምርጫው ዕለት የመስክ ዘገባ ለማቅረብ በስፋት ዝግጅት አድርጎ የነበረ ቢሆንም የኢትዮጵያ መገናኛ ብዙኃን ባለሥልጣን የድርጅቱን የምዝገባ ምስክር ወረቀት መሰረዙን ተከትሎ ምርጫ ቦርድ ለ10 ጋዜጠኞች እና ለ2 የካሜራ ባለሙያዎች የምርጫ ባጅ (ፈቃድ) መከልከሉን ገልጿል።

በኦሮሚያ ክልል መተሃራ ከተማ በምርጫው ሂደት ላይ መራጮች ማንነቱ ያልታወቀና አስቀድሞ የታጠፈ ወረቀት እንዲቀበሉ እንደተገደዱ የተናገሩ ሲሆን "ማንን እንደመረጥን እንኳን አናውቅም" ብለው ለመሠረት ሚድያ ተናግረዋል። በተጨማሪም ነዋሪዎቹ ከከንቲባውና ከታጠቁ ሚሊሻዎች በሚደርስባቸው ጫና እና የቤት ለቤት አፈና ፍራቻ የተነሳ ምንም ዓይነት ጥያቄ ማንሳት እንዳልቻሉና የህዝብ ድምጽ በግልጽ መነጠቁን በስልክ ተናግረዋል።

በተጨማሪም በኦሮሚያ እና አማራ ክልልሎች ከኦሮሞ ነፃነት ሠራዊት እና ከፋኖ ታጣቂዎች ጋር በተያያዘ የተከሰቱ የጸጥታ ችግሮች የትራንስፖርት አገልግሎትን አሰናክለዋል። የኦሮሞ ነፃነት ሠራዊት (OLA) በኦሮሚያ ክልል የትራንስፖርት አድማ በማወጅ እና ትዕዛዙን የጣሱ ተሽከርካሪዎችን በማቃጠል የሰዎችና የሸቀጦች እንቅስቃሴን ክፉኛ አግዷል።

በተመሳሳይ መልኩ በአማራ ክልል በመንግስት ሃይሎች እና በፋኖ ታጣቂዎች መካከል በተቀሰቀሰው ከፍተኛ ግጭት እንዲሁም ከታወጀው የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ጋር ተያይዞ ወደ ክልሉ የሚገቡም ሆነ የሚወጡ የትራንስፖርት እና የጭነት እንቅስቃሴዎች በመገደባቸው የበርካታ አካባቢዎች የዕለት ተዕለት እንቅስቃሴ እና ኢኮኖሚ በእጅጉ ተጎድቷል።

| መሠረት ሚድያ |

ለደህንነታችን ሲባል ስማችን አይጠቀስ ያሉ የክልሉ ምንጮች ለመሠረት ሚድያ ይፋ ባደረጉት መረጃ መሰረት ይህንን የኃይል እርምጃ በመቃወም እና ከአፈሳው ለማምለጥ የሞከሩ በመቶዎች የሚቆጠሩ ወጣቶች በቁጥጥር ስር የዋሉ ሲሆን ከአስር በላይ የሚሆኑት ደግሞ በፀጥታ ኃይሎች በተተኮሰ ጥይት ለህልፈትና ለከባድ የአካል ጉዳት መዳረጋቸውን አረጋግጠዋል።

ድርጊቱን በቅርበት የሚከታተሉ ወገኖች እንደገለጹት ይህ አይነቱ ሰውን አስገድዶ ወደ ውትድርና ማስገባትና ለህልፈት መዳረግ ዓለም አቀፍ የጦር ወንጀል ተብሎ ሊፈረጅ የሚችል እጅግ አደገኛ ተግባር ነው።

ይህንን አሳሳቢ የግዳጅ ምልመላ አስመልክቶ አስተያየታቸውን የሰጡት የትግራይ ምሁርና የማህበራዊ ሚዲያ ተፅዕኖ ፈጣሪ ሸዊት ውዳሴ እንደገለጹት ህወሓት የትግራይን ወጣቶች በማስፈራራትና በማስገደድ ወደ ታጠቀው ወታደራዊ ኃይል እያሰገባቸው ሲሆን ይህ ድርጊት ከፍተኛ የሆነ የሰብአዊ መብት ረገጣ ከመሆኑም በላይ የአንድን ሙሉ ትውልድ መጻኢ ዕድልና የወደፊት ተስፋ በቀጥታ አደጋ ላይ የሚጥል ጥቃት ነው።

በአካባቢው የሚንቀሳቀሱ የፖለቲካ ድርጅቶችም በጉዳዩ ላይ ያላቸውን ከፍተኛ ተቃውሞ እያሰሙ ሲሆን የሳልሳይ ወያነ ትግራይ ፓርቲ በቅርቡ ባወጣው መግለጫ ህወሓት ከጥቂት ቀናት ወዲህ እያካሄደ ያለው አስገዳጅ የወጣቶች ወታደራዊ አፈሳ ህዝብን ከፍተኛ ጭንቅና ስነ ልቦናዊ ቀውስ ውስጥ የከተተ በመሆኑ በአስቸኳይ እንዲቆም ጥሪ አቅርቧል።

ሳልሳይ ወያነ አክሎም እየተካሄደ ነው ያለውን አስገዳጅ አፈሳ ለማስቆም አስፈላጊ የሆኑትን የፖለቲካዊና የዲፕሎማሲያዊ ሥራዎችን በሙሉ በቁርጠኝነት እንደሚሠራ አስታውቋል።

የክልሉን ወቅታዊ ሁኔታና የህዝቡን እንግልት ያብራራው ይህ የፖለቲካ ፓርቲ የኢትዮጵያ ፌዴራል መንግስት በጦርነቱ ምክንያት የተፈናቀሉ ዜጎችን ወደ ቀደመ ቀያቸው በአስቸኳይ እንዲመልስ የጠየቀ ሲሆን በትግራይ ክልል ላይ ደመወዝና መሰረታዊ የሆኑ የፍጆታ ሸቀጦችን መከልከል ፍጹም ተገቢነት የሌለው ተግባር በመሆኑ በፅኑ እንደሚቃወመው በይፋ ገልጿል።

በተጨማሪም ህወሓት በቅርቡ "መልሻለሁ" ላለው የክልሉ ምክር ቤት እውቅና እንደማይሰጥ የገለጸው ሳልሳይ ወያነ ምክር ቤቱ የሚያሳልፋቸው ማናቸውም ውሳኔዎች በህዝቡና በሌሎች አካላት ዘንድ ምንም አይነት ተቀባይነት የሌላቸው መሆኑን በግልጽ አሳውቋል።

ፓርቲው በትግራይ ነፃነት ፓርቲ አመራሮች መካከል በቅርቡ በተፈጠረው የመሰንጠቅና የአለመግባባት አደጋ ምክንያት ከፓርቲው ጋር ፈጥሮት የነበረውን የግንባር ምስረታ ለጊዜው ማቋረጡን ይፋ ያደረገ ሲሆን በትግራይ ውስጥ ሌላ ዙር አውዳሚ ጦርነት እንዳይከሰት በትግራይ ተወላጆች መካከል አስቸኳይ ውይይትና እርቅ እንዲደረግ ጥሪ አቅርቧል።

አገር በቀል የሲቪክ ማህበራትም በትግራይ ክልል ስላለው ወቅታዊ ሁኔታ የምርመራ ውጤቶችን እያወጡ ሲሆን ቅድሚያ ለሰብአዊ መብቶች ኢትዮጵያ የተባለው ድርጅት ለጀርመን ድምጽ በሰጠው ቃል በክልሉ መጠነ ሰፊ የግዳጅ አፈሳ እየተደረገ መሆኑን በተጨባጭ አረጋግጧል።

የመብት ድርጅቱ በጉዳዩ ላይ እያደረገ ያለውን ዝርዝር የምርመራ ውጤት በቅርቡ ለዓለም አቀፉ ማህበረሰብ ይፋ እንደሚያደርግ የጠቆመ ሲሆን የደረሱት መረጃዎች እንደሚያመለክቱት አፈሳው በዋናነት ያነጣጠረው ቀደም ሲል ከውትድርና ተቀንሰው በተመለሱ ታጣቂዎች፣ በቤተሰብ ደረጃ ወደ ትግሉ አንድም ሰው ባላስገቡ ወገኖች እና ወጣቶች በብዛት በሚገኙባቸው እንደ ወርቅ ማውጫ አካባቢዎች ላይ መሆኑን ጠቅሷል።

ድርጅቱ እንደገለጸው የዚህ አስገዳጅ ተግባር መነሻ ምክንያት በአገሪቱ ካለው ውስብስብ ፖለቲካዊ ኹኔታ ጋር በቀጥታ የሚገናኝ ሲሆን በተለይም የፕሪቶሪያው የሰላም ስምምነት ወደ መፍረስ ደረጃ መድረሱና በክልሉ የተፈጠረው የፀጥታ ስጋት ዋነኛው መንስኤ መሆኑን አስታውቋል።

| መሠረት ሚድያ |

በሪፖርቱ የቀረቡት መረጃዎችና ግራፎች እንደሚያሳዩት ሀገሪቱ ጥራት ያለው ትውልድ ከመገንባት አኳያ የከፋ ቀውስ ውስጥ የምትገኝ ሲሆን ይህም የወደፊት የኢኮኖሚ ዕድገቷንና የዜጎቿን የነፍስ ወከፍ ገቢ በእጅጉ የሚገድብ ሆኖ ተገኝቷል።

በሪፖርቱ በዋነኝነት የተመለከተውና ኢትዮጵያን ጨምሮ በታዳጊ ሀገራት የታየው አስደንጋጭ እውነታ የትምህርት ጥራትና ውጤት (Harmonized Learning Outcomes - HLO) ከ2010 ዓ.ም ጀምሮ ምንም ዓይነት መሻሻል አለማሳየቱ ተብራርቷል።

እንደ ዓለም ባንክ መረጃ ኢትዮጵያ በትምህርት ተደራሽነት ላይ ጥረት ብታደርግም ተማሪዎች በትምህርት ቤት የሚያገኙት ዕውቀትና ክህሎት ግን እጅግ ዝቅተኛ ሆኖ ቀጥሏል።

በሪፖርቱ ላይ የቀረበው የሀገራት የንፅፅር ግራፍ እንደሚያሳየው ኢትዮጵያ በነጥብ ደረጃ ከዜሮ በታች ወይም እጅግ ዝቅተኛ ዕድገት በሚታይባቸው ሀገራት ተርታ ተሰልፋለች። ይህ የትምህርት ጥራት መውደቅ የዜጎችን ምርታማነት ከመቀነሱም በላይ ሀገሪቱ ለትምህርት ዘርፍ የምታውለው ሀብት ያለ አግባብ እየባከነ መሆኑን የሚያሳይ ማሳያ ተደርጎ ቀርቧል።

ሪፖርቱ በኢትዮጵያ ያለውን የሰው ሀብት ቀውስ ይበልጥ አጉልቶ ያሳየው በቤተሰብ የኢኮኖሚና የትምህርት ደረጃ ምክንያት በህፃናት መካከል የሚፈጠረውን ሰፊ የክህሎት ልዩነት በመተንተን ነው።

በኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኙ ህፃናትን የቃላት ዕውቀት እና የሂሳብ ችሎታን መሠረት በማድረግ የቀረበው መረጃ እንደሚያመለክተው የተማሩ እና ያልተማሩ እናቶች በሚወልዷቸው ህፃናት መካከል ያለው የውጤት ልዩነት እጅግ ሰፊና የማይቀራረብ ሆኖ ተገኝቷል።

በግራፉ መሠረት የአንደኛ ደረጃ ወይም ከዚያ በታች የትምህርት ደረጃ ያላቸው እናቶች ልጆች የሁለተኛ ደረጃና ከዚያ በላይ ከተማሩ እናቶች ልጆች ጋር ሲነፃፀሩ ያላቸው ውጤት በጣም ዝቅተኛ ነው።

ይህ ልዩነት ይበልጥ አሳሳቢ የሚሆነው ህፃናቱ ዕድሜያቸው እየጨመረና ትምህርት ቤት እየገቡ በሚሄዱበት ወቅት ልዩነቱ ከመጥበብ ይልቅ በተመሳሳይ ርቀት ፀንቶ መቀጠሉ ነው። ሪፖርቱ እንደሚያሳየው በ5 ዓመት ዕድሜያቸው የተመዘገበው የክህሎት ልዩነት ህፃናቱ 8፣ 12 እና 15 ዓመት ሲሞላቸውም ሳይቀንስ ይቀጥላል።

ይህ የሚያሳየው የኢትዮጵያ የትምህርት ሥርዓት ከቤት ይዘውት የሚመጡትን የክህሎት ክፍተት መሙላት አለመቻሉንና ድህነት ውስጥ ያደጉ ተማሪዎች በትምህርት ቤት ቆይታቸውም ቢሆን ከበለፀጉት ጋር እኩል ተወዳዳሪ እንዳይሆኑ የሚያደርግ ደካማ መዋቅር መኖሩን የሚያሳይ መሆኑን ሪፖርቱ አመላክቷል።

የዓለም ባንክ ግኝት ጨምሮ እንደሚያመለክተው ይህ ዓይነቱ የትምህርትና የክህሎት ውድቀት የረጅም ጊዜ ማህበራዊ ኪሳራ ያስከትላል። ደካማ የትምህርት ውጤቶች የሰራተኛውን ኃይል ምርታማነት በመቀነስ የዜጎችን የዕድሜ ልክ ገቢ ከማሳነሱም በላይ ሀገራዊ የኢኮኖሚ ዕድገትን እንደሚያሰናክል በሪፖርቱ ተገልጿል።

ሪፖርቱ በግልጽ እንደሰፈረው በቤት ውስጥ የሚገኙ ግብዓቶች (እንደ መጽሐፍትና የትምህርት ክፍያ) ብቻቸውን ለሰው ሀብት ልማት በቂ አይደሉም። ይልቁንም በኢትዮጵያ ያሉ ቤተሰቦች ለልጆቻቸው የሚሰጡት እንክብካቤ፣ አመጋገብና ቀድሞ የመማር ዕድል እጅግ ዝቅተኛ መሆን ለዚህ ውድቀት ዋነኛ ምክንያት ሆኖ ተጠቅሷል።

በመጨረሻም፣ ሪፖርቱ የኢትዮጵያን ፖሊሲ አውጭዎች የሚሞግት ጠንካራ ነጥብ አስፍሯል። እስካሁን የነበረው ትኩረት በትምህርት ቤቶችና በጤና ጣቢያዎች ግንባታ ላይ ብቻ ያተኮረ መሆኑንና ይህም የሰው ሀብት ልማትን ለመታደግ እንዳልቻለ ይገልጻል።

"አሁን ባለው ሁኔታ በኢትዮጵያ የሚታየው የትምህርት ጥራት መውደቅና የክህሎት ክፍተት ሀገሪቱ ለወደፊት በዓለም አቀፍ ደረጃ ተወዳዳሪ የሚሆን የሰው ኃይል እንዳይኖራት እያደረገው ነው። ይህ መገታትና ወደ ኋላ መመለስ በአስቸኳይ በመዋቅራዊ ለውጥ ካልታገዘ የኢትዮጵያ የሰው ሀብት ልማት ከከፋ ድህነትና ከማያቋርጥ የኢኮኖሚ መቀንጨጭ ሊወጣ አይችልም" ሲል ሪፖርቱ ያስጠነቅቃል።

| መሠረት ሚድያ |

ይህ የምልመላ እንቅስቃሴ በክልሉ ውስጥ ከሚንቀሳቀሱት የፋኖ ታጣቂዎች ጋር እየተደረገ ላለው ግጭት ተጨማሪ ኃይል ለማሰባሰብ ያለመ እንደሆነ ተገልጿል።

ይህንን አስመልክቶ ለመሠረት ሚዲያ ከስፍራው የደረሱ መረጃዎች እንደሚያመለክቱት ባለፈው መጋቢት 23 ቀን በአምባሰል ወረዳ ውጫሌ ከተማ ትልቅ የሕዝብ ውይይት ተካሂዶ ነበር። በዚህ ስብሰባ ላይ ከክልል እና ከደቡብ ወሎ ዞን የተወጣጡ ከፍተኛ የመንግሥት አመራሮች የተገኙ ሲሆን የክልሉ ምክትል መስተዳድር አቶ አብዱ ሁሴንም በቦታው ተገኝተው ንግግር አድርገዋል።

ምክትል መስተዳድሩ በወቅቱ ባስተላለፉት ጥብቅ መመሪያ አሁን ያለውን የጸጥታ ስጋት ለመመከትና የፋኖ ኃይሎችን ለመቋቋም ከየአካባቢው የጸጥታ አካላት (ሚሊሻዎች) በስፋትና በአስቸኳይ መዋጣትና መመልመል እንዳለባቸው አሳስበዋል።

ይሁን እንጂ ይህንን መመሪያ ተከትሎ በአካባቢው እየተከናወነ ያለው የምልመላ ሂደት በኅብረተሰቡ ላይ ከፍተኛ እንግልትና ስጋት እየፈጠረ መሆኑን የአካባቢው ነዋሪዎች በምሬት እየገለጹ ይገኛሉ። እንደ ነዋሪዎቹ ገለጻ የምልመላ ሂደቱ በፈቃደኝነት ላይ የተመሠረተ ሳይሆን “በግዴታና በዕጣ” እየተከናወነ ይገኛል።

በዚህም የተነሳ ዕጣ የደረሳቸውና ወደ ውትድርና መግባት ያልፈለጉ በርካታ ሰዎች ቤተሰቦቻቸውንና ንብረታቸውን ጥለው ከአካባቢው በመሰወር ላይ ናቸው።

የሚገርመውና ማኅበረሰቡን ይበልጥ ያስቆጣው ጉዳይ ዕጣ ደርሷቸው ያመለጡትን ግለሰቦች ለመያዝ መንግሥት እየተጠቀመበት ያለው ስልት ነው። የጸጥታ አካላት ዕጣ ደርሷቸው የጠፉትን ወጣቶችና ጎልማሶች ማግኘት ሲሳናቸው በምትኩ በቤት ውስጥ የቀሩትን አቅመ-ደካማ ወላጆችን፣ ሚስቶችንና ልጆችን እያሰሩ መሆኑ ተጠቁሟል።

ከዚህም አልፎ፣ ግለሰቦቹ የሚተዳደሩባቸውን የንግድ ድርጅቶችና የሥራ ቦታዎች በፖሊስና በጸጥታ ኃይሎች የማሸግ እርምጃ እየተወሰደ ይገኛል።

ይህ ዓይነቱ አስገዳጅ የሰው ኃይል ምልመላ እና በንጹሐን ዜጎች ላይ እየተወሰደ ያለው የጋራ ቅጣት (Collective Punishment) እርምጃ በውጫሌ ከተማና በአካባቢው ነዋሪዎች ላይ ከፍተኛ የስነ-ልቦና ቀውስና ማኅበራዊ መስተጋብር መቋረጥ እየፈጠረ መሆኑ ተነግሯል። ነዋሪዎች “የከተማው ባለስልጣናት የሕዝብን ሰላም መጠበቅ ሲገባው እራሱ የፍርሃትና የትርምስ ምንጭ እየሆነ ነው” ሲሉ ድምፃቸውን እያሰሙ ነው።

በአሁኑ ወቅት በአማራ ክልል ያለው የፋኖ ኃይሎች እና የመንግሥት ጦር ግጭት እያየለ በመሄዱ መንግሥት የአካባቢውን የሚሊሻ መዋቅር በመጠቀም ተጨማሪ የሰው ኃይል ለማግኘት የሚገደድበት ሁኔታ መፈጠሩን ታዛቢዎች ይናገራሉ።

ሆኖም ግን ይህ ዓይነቱ በኃይልና በማስገደድ የሚደረግ ምልመላ በሕዝብና በመንግሥት መካከል ያለውን እምነት ይበልጥ የሚያሻክርና የአካባቢውን ሰላም ወደባሰ አዘቅት ውስጥ የሚከት መሆኑን ነዋሪዎች ያስገነዝባሉ።

መሠረት ሚዲያም ይህንን የሕዝብ ሰቃይና እሮሮ መረጃዎችን በማጣራት ለሚመለከተው አካል እንዲደርስ ድምፅ መሆኑን ይቀጥላል።

| መሠረት ሚድያ |

ኃላፊው ከዚህ የቦርድ ሰብሳቢነታቸው የተነሱት በተቋሙ ውስጥ እንደታሰበው አዲስ የሪፎርም ለውጥ ማምጣት ባለመቻ…

Read more

Read more

ከፍተኛ የጦር ሹሙ ጥቃቱ ከመድረሱ አራት ቀናት ብቻ ቀደም ብሎ ሰራ…

Read more

የኢህአፓ ፕሬዝዳንት አቶ አብርሃም ሃይማኖት እና የፓርቲው ዋና ጸሐፊ ሲስተር ሚስጥረ ሥላሴ…

Read more

Read more

ድርጅቱ ከተመሰረተበት 1975 ዓ.ም ጀምሮ …

Read more

ይህን ማብራርያ ተከትሎ ግን በከንቲባዋ ንግግርና በምድር ላይ ባለው ተጨባጭ እውነት መካከል ከፍተኛ…

Read more

ይህ ችግር የተፈጠረው ተቋማዊ አሰራር በመጣሱ ነዉ፣ የውጭ ጉዳይ ፖሊሲ ከተቋማዊ መዋቅር (ከዉጭ ጉዳይ መ/ቤት) ውጪ ሲወሰን ምን ያህል አደገኛ እንደሚሆንም ይህ ማሳያ ነዉ። ጠንካራ ሀገራት የሚገነቡት በተቋማት ነው እንጂ በግለሰቦች ፈጣን ውሳኔ አይደለም። የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር፣ የጥናት ተቋማት እና የስትራቴጂ ባለሙያዎች ወደ ጎን ሲገፉ ፖሊሲው የማይተነበይ፣ የማይረጋጋ እና የማይታመን ይሆናል።

በተመሳሳይ መልኩ የክልል ልዩ ኃይሎችን በችኮላ ትጥቅ የማስፈታት ውሳኔም የፖሊሲ ችኮላ እና የጥናት እጥረት ውጤት መሆኑን አሳይቷል። በተባበሩት ምንግስት ጸጥታ ሰክተር ሪፎርም(Security Sector Reform (SSR 2021) ላይ የተደረጉ ዓለም አቀፍ ጥናቶች የፀጥታ ተቋማትን ያለ ፖለቲካዊ ስምምነት፣ ያለ ህዝባዊ መተማመን እና ያለ ደረጃ በደረጃ ሂደት ማፍረስ ወደ ግጭት ሊመራ እንደሚችል ያሳያሉ።

በኢትዮጵያም ይህ ሂደት በብዙ አካባቢዎች አዲስ ጦርነት እና አለመረጋጋት እንዲፈጠር አድርጓል።

በውስጥ የደህንነት ችግር ውስጥ እያለች ሀገር ወደ ውጭ የኃይል ማስፋፋት ስትጣደፍ የሚፈጠረው አደጋ ቀላል አይደለም፡፡ የውስጥ አቅም ያልተረጋጋ ሀገር ወደ ውጭ በኃይል ለመስፋፋት ስትሞክር በመጨረሻ የኢኮኖሚ፣ የፖለቲካ እና የደህንነት ድክመት ውስጥ ይገባል።

ኢትዮጽያ ያለ ዉጪ ጉዳይ አማካሪዎች እና ተቋም መርነት በፖለቲካ መሪዎች መልካም ፈቃድ በወሰደችዉ  እርምጃ የአል-ሸባብ እና ተመሳሳይ አሸባሪ ቡድኖች በቀጣናው የተፈጠረውን የፖለቲካ ግጭት እና የብሔረተኝነት ስሜት በመጠቀም አዲስ የደህንነት ስጋት ለመፍጠር እድል አግኝተዋል።

ስለዚህ ኢትዮጵያ የሚያስፈልጋት በችኮላ ላይ የተመሰረተ የፖለቲካ ምላሽ ሳይሆን ረጅም ጊዜ የስትራቴጂ እይታ ነው።

አንዲት ሀገር የተሳካች ሀገር የምትሆነው በተረጋጋ ዲፕሎማሲ፣ በኢኮኖሚ ትስስር እና በተቋማዊ አቅም ላይ በመመስረት እንጂ በችኮላ የተወሰነ የጂኦ-ፖለቲካ ጨዋታ አይደለም።

ኢትዮጵያ የሚያስፈልጋት የጦርነት ጉሰማ እና ‹‹እንኪያ ሰለንታ›› አይደለም፤ የሚያስፈልጋት የተቋማት ጥንካሬ፣ የሳይንሳዊ ፖሊሲ ትንተና፣ በባለሙያ እውቀት የሚመራ ዲፕሎማሲ ነው።

ከኤርትራ ጋር ያለውን የሰላም ስምምነት ማጠናከር ሲገባን የተደረገዉን ‹‹እርቅ›› ተቋማዊ ማድረግ ሲገባን የግለሰቦች መጨባበጥ ብቻ መደረጉ ልታሰብበት ይገባ ነበር.. አሁንም አልረፈደም፣ ከሶማሊያ ጋር በቱርክ ሽምግልና የተጀመረውን ውይይት መቀጠል፣ ከጂቡቲ፣ ከኬንያ እና ከቀጣናው ሀገራት ጋር የኢኮኖሚ ኮሪደሮችን ማስፋፋት እንዲሁም በታላቁ ኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ድርድር ውስጥ የዲፕሎማሲ ብስለት ማሳየት ለሀገሪቱ ዘላቂ ጥቅም ያመጣሉ።

ኢትዮጵያ ምርጥ ጭንቅላቶች አሏት። ነገር ግን የተሳካ ሀገር የምትሆነው እነዚህን እውቀቶች በክብር፣ በተቋማዊ ስርዓት እና በሳይንሳዊ የፖሊሲ ሂደት ስትጠቀምባቸው ብቻ ነው።

የአፍሪካ ዲፕሎማሲ መቀመጫ የሆነች ሀገር ለዓለም የሚመጥን ተገማችና ተጨባጭ  ዲፕሎማሲ መከተል ይጠበቅባታል።

በተቋማት ግንባታ እናተኩር፣ ለተቋማት ክብር እንስጥ፣ ተቋማዊ አሰራር እንከተል።

| መሠረት ሚድያ |